آخوندک
گال ْ رُوأ /gāl rova/ به لهجهی محلی ما که در تلفظ معیار معادل «گال روباه» است به معنی «مدفوع روباه»، نام حشرهایست که در کارتون پاندای کونگفوکار
نامش مانتیس است. مانتیس در واقع نام علمی این جانور هم هست. گویا در اطراف تهران این حشره را آخوندک مینامند، لابد به خاطر آن برجستگیِ عمامهمانندی که روی سرش دارد. این نام داستانی شده برای خودش. نویسندگان کتابهای درسی این نام را توهینآمیز دیدهاند و در کتاب درسی دانشآموزان (گویا زیستشناسی دبیرستان) ابتکار زد(هاند) و نامش را به راهبک تغییر داد(هاند). البته با این تغییر نام، وجه تسمیه را خراب کردهاند چون راهبها عمامه ندارند
. به نظرم بهتر بود همان نام مانتیس را در کتاب میآوردند.
نمیدانم این نامِ آخوندک چه قدر سابقه دارد ولی من به قدمتش مشکوکم. این لباسی که امروز مختص آخوندهاست در گذشته لباس همهی درسخواندهها و باسوادها بود چه طب خوانده بودند چه فلسفه و چه علوم دیگر از جمله علوم دینی (البته عموم باسوادها معمولاً مقداری درس دینی همیشه میخواندند). بعلاوه عمامه یا دستار یا به قول همولایتیهای ما مـَـندیل هم مختص درسخواندهها نبود و در برخی مناطق ایران، جزو لباس عموم مردم بود (مشخصاً تمام نیمهی جنوبی ایران از شرق تا غرب و بیشتر خراسان و کردستان)
***
مازیار میگوید این حشره را در مناطق کردنشین با نامهای دَرویش، درویش چوبین و درویشک میشناسند. به نظر خودم در ساختگی بودنِ نام آخوندک شک کردم. بالاخره درویش و آخوند گاهی هممسلک بودهاند.
باز میگویند وجه تسمیهی آخوندک آن است که که وقتی میخواهد از خودش دفاع کند، بالها و دستهایش را به حالت دعا بالا میبرد.